SEKİZİNCİ BÖLÜM
AÇIKLAMALAR-5
MOĞOL DEVLETLERİ
Kurucusu, yönetici hanedanı veya halkın çoğunluğu Moğol olan devletler Bu devletler genelde Sibirya ve Türkistan’da kurulduğundan, o dönemlerde Türk boylarıda bu devletlere tabi olmuşlardır. ( bkz:58 ) V-156, 374)
1- Kuzey Batı Hun (48-156)Avrupa Hunları ise Macar Devletidir
2- Sienpi-Hsienpi-Yüven: (120-431)
3- Tatabı-Tangut: (881,1032-1227). Bu devletin kurucu Hanedanının Tibet’li olduğu ileri sürülüyor.
4- Juan Juan: (394-552).Moğolistan ve Doğu Türkistan
5- Sabar Devleti: (455-764)
6- Avar,Apar: (558-835).Hazar Denizi Kuzeyi
7- Kitan : (907-1211).Hanedanın Mançu olduğu ileri sürülüyor
8- Cücen-Juchen: (l 114-1227). Hanedanın Tunguz olduğu ileri sürülüyor.
9- Hatay-Kara Hıtay: (1150-1211). Hanedanın Mançu olduğu ileri sürülüyor.
10- Cengiz İmparatorluğu: (1147-1203-1227) Temuçin-Cengiz Han. Karakurum.
11- Çağatay Hanlığı: (1209-1368,1515)
12- Altınordu Devleti: (1224-1437) Cuci ve Batu Han
13- İlhanlı: (1226-1256,1344)
14- Kubilay Hanlığı-Çinin Yüan Dönemi-Pekin: (1259-1280,1369)
15- Celayir Hanlığı: (1336-1431) İran
16- Kasım Hanlığı: (1445-1552, 1681)
17- AstrahanHanlığı: (1466-1557)
18- SibirHanlığı: (1556-1600)veya 1227-1598, 1656
19- Babür İmparatorluğu; (1526-1858) Hindistan, Afganistan. Babür Şah; baba tarafından Cengiz Han’ın, anne tarafından ise Emir Timur’un torunu.
20-Moğolistan Cumhuriyeti: (1991),Ulanbatur.
CENGİZ HAN DÖNEMİ MOĞOL URUGLARI: (13. YÜZYIL)
1- Arulat-Arlat
2- Aryankat
3- Barulas
4- Bayagut-Bayaut-Kara Bayagut
5- Bisuut-Besut
6- Burut
7- Celayir-Curkin-Yurki
8- Furi
9- Kalmuk
10- Kurulas-Kıyat
11- Kıreyit-Kereît
12- Kuri
13- Mekrit-Merkit-Usuyit
14- Menkut
15- Nayman
16- Suganut
17- Sunit
18- Sulduz-Suldus-Salduz
19- Tayeiut-Tayciut
20- Torgut
21- Tumat
22- Tunguz-Curcat-Cacirat
23- Uyrat-Oyrat
24- Urnaut-Ongut
25- Wuhan-Wusun
MOĞOL URUGLARI: (19 YÜZYIL)
1- Barga
2- Bayaud
3- Buryat
4- Darhad
5- Dörvöd
6- Khalkh-Halha
7- Khoton
8- Myangad
9- Tort-Torguud
10- Urianhai
11- Uzemchin
MOĞOLLAR (MONGHOL-MONGAL-MONGOL)
a- 1207 Yılındaki Moğol Boyları:
1- Hıtay (Liao, Kara Hıtay, Kitay, Kitan)
2- Kereyit
3- Merkit
4- Nayman
5- Oyrat
6- Tangut
b- 1995 Yılındaki Moğol Boyları.
1- Bayaut
2- Buryat
3- Durbet
4- Dzak Hasaslar
5- Halha (Moğolların % 70 »i.)
6- Targutlar
7- Uriankhaslar
c-Kurucu unsurun Moğol, ancak halkın,ikinci derecede yönetici ve askerlerin önemli
kısmının Türk olduğu Moğol Devletleri:
1- Kuşan –Yüğeci D. (3-78) Peşaver-Kujula
2- Topa- Tapgaç D. (216, 386-394, 577) Hanedanın Tibet’li olduğu ileri sürülüyor.
3- Hazar-Kalmuk D. 620-965,1016
4- Kereyit H. 840-1204
5- Nayman H. 1211-1218
6- Curcet –Kin D. 1216-1227
7- Moğolistan H. 1368-1635, 1924. Urga
8- Çoros H. 1600-1757
9- Koşot H. 1636-1717
KAFKAS HALKLARI
a- Turani Olmayan Halklar:
l - Avar- Dağlı- Kalmuk
2- Andı
3- Agul
4- Adıge-Edige
5- Abhaz- Abaza- Abzah
6- Asetin
7- Çeçen
8- Çerkez: Besney, Hatkoy, Şapsığ, Ubuh vs. 12 grup.
9- Dargin
10- Ermeni
11- Gonip
12- Gürcü- Acara- Megrel
13- İnguş
14- Kabardin
15-Kürt
16- Lak
17- Laz
18- Lezgi
19- Osset(Alan)
20- Rutul
21- Rus
22- Suya
23- Tabasaran
24- Tasahur
b) Türkler: Azeri, Ahiska-Mesket, Balkar, Karaçay Karaim-Karay,
Karapapak, Kumuk, Nogay, Tatar (Kırımlı), Terekeme.
BALKAN HALKLARI:
A- Arnavut (Albeni) Boyları; Aynisoya, Gega, İlir, Lab, Shgiptar, Toska.
B- Helenler: Yunan, Rum, Grek, Makedon, Epir, İyon, Hellas.
C- İtalyan: Eski Latin halkı
D- Macar: (Fin-Ogur-Hungari-Magyar
E- Romanya: Latin Romenleri ve Romanlar (Çingene-Çenkeriler)
F- Slavlar: Bulgar, Çek, Hersek, Hırvat, Karadağlı, Sloven,Slovak, Sırp (Serveg, Serbes, Serbia, Serben). Eski Yugoslav halkları, hepsi bağımsız devlet kurdu.
G- Türkler: Gagavuz, Kıpçak, Kuman (Pomak), Peçenek (Boşnak), Tatar, Torbeş, Yörük (Aydınlı). Balkanlarda devletleri yok, azınlık olarak varlıklarını sürdürüyor.
MACARLAR:
Kendilerini Hun olarak tanımlıyorlar.
1- Avrupa Hun Devleti-Macar, (374-469) Balamir, Huldin, Muncuk, Attila, Rua, Almanlar ve Bizans yıktı.
2- Macaristan Krallığı (869-1301). Avusturya yıktı.Arpat Han
3- Macaristan Cumhuriyeti-Hungaria-Mağyar, 1991.
BAĞIMSIZ DEVLET KURAN SLAV BOYLARI (1998 YILI):
A- Eski Sovyetler Birliği, Yeni Bağımsız Devletler Topluluğunu Oluşturan Slav Halkları:
Beyaz Rus - Belarus -Malakan-Molokan
Bulgar: Fin-Ogur boyu olduğu da ileri sürülüyor.
Çek
Litvan: Fin-Ogur boyu olduğu ileri sürülüyor.
Moldov
Polonyalı-Polenez-Leh-Ulah-Polska
Rus
Slovak
Ukrain-Casacs-Kossak-Koczak-Kozak-Kazaçi (Bir Türk boyu olan Kazaklarla kelime benzerliği dışında bir ilgileri yoktur.)
B- Eski Yugoslavya'yı Oluşturan Slav Halkları:
l - Hersek
Hırvat
Karadağlı
Sırp-Serben-Arkan-Çetnik
Sloven
C- Eski Yugoslavya ve Sovyetler Birliği Hristiyan Topluluklarından Olmakla Beraber Slav Asıllı Olmayan Halklar:
Arnavutlar: (Bir kısmı da İslam)
Boşnak: (Boşnakların aslının Peçenek Türkü olduğu ileri sürülüyor. Boşnakların çoğu İslam dininde)
Eston: Fin-Ogur Boyu
Fin: Fİn-Ogur Boyu
Leton: Fin-Ogur Boyu
Macar: Hungary, Mağyar. Fin-Ogur boyu.
Makedon: (Helen-Grek asıllı olduğu ileri sürülüyor)
Pomak: (Pomakların aslının Kuman Türkü olduğu ileri sürülüyor, Pomaklann çoğu İslam dininde)
Roman: Çingene, ayrı bir millet. Bir kısmı Müslüman ve Hıristiyan. Ancak Romanya halkının önemli bir kısmı Slav kökenlidir.Latin-Romalı olduğuda ileri sürülüyor.
İRAN-FARS DEVLETLERİ
Elam: İ.Ö. 2550-635
Medler: İ.Ö. 728-555. Başkent Hemedan
Persler: İ.Ö. 558-546-330. Başkent Persepolis
Partlar: İ.Ö.249- İ.S.228( Ahamenitler)
Sasani: 225-642
Samani: 874-999 ve Büveyhi:932-1056
6- Safevi Devleti : 1502-1736. Tebriz.
İran Pehlevi Krallığı: 1924-1980. Tahran
İran İslam Cumhuriyeti: 1980. Tahran.
İran- Fars Halkları:
1- Baktriyalı
2- Fars-Pers
3- Galca
4- İranlı
5- Kürt
6- Oset -Alan
7- Part
8- Sarmat
9- Sard
10- Soğd-Soğdak
11- Tacik
12- Tat
13- Taliş-Tohar
Fars Lehçeleri
1- Pehlevice
2- Deri
3- Persçe-Avestce
4- Soğdca
5- Tacikce
6- Sardca
7- Acemce-Zendce
KIZILDERİLİLER
Kuzey, Orta ve Güney Amerika yerlilerine verilen genel ad İndian’dır. Afrika halklarına zenci denilmesi gibi; İngiliz ve ABD’liler, bu yerliler için Kıta Kaşifi Kristof Kolomb'un (1492 yılında) yanlış olarak verdiği İndian (Hintli) adını kullanmakta ısrar etmektedirler.
Kızılderili halkları, gerek yüz ifadesi ve boy gibi fiziki görünüm gerekse dil, inanç ve kültürleri açısından birlik göstermezler, yani tek bir ırka mensup değillerdir.
Bir araştırmaya göre 1492 yılından 1900’lere kadar Amerika kıtasında beyazlarca (ordu veya silahlı gruplar) öldürülen veya sürgün edilip, açlık ve hastalıklara maruz bırakılan, "toplu kırıma uğratılan kızılderili sayısı 12 milyondur. A.B.D. Hükümeti, nüfusunun %l’inin kızılderili olduğunu ileri sürmektedir.Orta ve Güney Amerika ülkelerinde Kızıldereli sayısı oranı A.B.D’ye göre daha yüksektir. A.B.D’deki Kızılderili kabile sayısı 557'dir. Kabile adlarından örnekler; Çayen, Çeroki, Apaçi, Karaayak, Komançi, Mohi-kan, Siyu, Navaho gibi...
Alaska Yerlileri
a- Aleutler
b- Eskimo Kabileleri: Allivik, Copper, Chukchi, Chugach, Igluik, İnipuat, İnuit, Koniag, Koryak, Kobuk,Netsilik, Polar, Yupik
c- Kızılderili kabileleri: Atapaskan, Haidalar, Eyak, Tsimhianlar, Tlingitler, Vaklar .
1233 yılında Moğol baskısıyla Orta Asya’dan Kanada, A.B.D, Meksika’ya göç eden bu Kızılderili Kabilelerinin Türk asıllı olduğu belgelerle ileri sürülmektedir. Araştırmacıya göre bu dört grup; Nayman ve Uygur Türk boylarına mensuptur.
a) Na Dene
b) Dene (Hsi-Hsia, Çung-Hsing: Çince isimleri)
c) Atapaskan Dil grubuna mensup Apaçiler ve Navaho’lar (Napopo)
d) Ayrıca Meluncanlar da Türk asıllı olduklarını söylemektedirler.
Orta Amerika topraklarında yer alan Meksika’daki Kızılderili kabile sayısı 50’dir. Meksika’daki bir Kızılderili Kabilesinin günlük konuşma dilinde 400 Türkçe ve 100 Moğolca kelime tespit edilmiştir.
Kuzey yarımkürede göçebe hayatı yaşayan Kızılderili kabileleri bir araya gelerek bilinen tarihte bir devlet kuramamışlardır. Ancak Orta ve Güney Amerika Kızılderilileri şehirleşmiştir. Kızılderili Medeniyeti oluşturmuş; Aztek, İnka, Maya, Toltek gibi Kızılderili Devletlerini kurmuşlardır.
KIZILDERİLİ - İNDİAN BOYLARI (1998):
Kızılderili Halklarının sayısı 200 civarındadır.
1- Atabaskan
2- Apalaşyan
3- Ana sazı
4- Apachi-Apaçi
5- Aztec-Aztek
6- Catawba
7- Cheroke-Çeroki
8- Chippewa-Chiapas-Çipevyan
9- Chehalis
10- Chickahominy
11- Cheyenne-Şayen
12- Crow
13- Chilulu
14- Creek-Cree
15- Dalaver
16- Hupu-Huper
17- Hüron
18- İnuit-Eskimo
19- İhak
20- İnka
21- Karaayak
22- Komançi
23- Maya
24- Mohikan
25- Navao
26- Odibwa
27- Powhatan
28- Ponça
29- Pamunkey
30- Sioux-Siyu-Dakota
31- Şhoshone-Şosoni
32- Toloma-Tolowa
33- Tohona-O'odham
34- Yurok (Yörük KelimesiyleBenzerlik var)
KÜRTLER (EL -EKRAD)
Kürtler Ari ırktan eski bir İran kavmidir. Kürtçe ise Hint-Avrupa dil grubundan aslı Farsça olan bir dildir. Kürtlerin menşei eski Guti, Kardu ve Kardaslara dayanır. Ne Türk, ne de Arap'tırlar. Kürtler tarih içinde 15 boy, yüzlerce aşiret ve bin civarında cemaata-taifeye bölünmüştür.
(bkz: 57, 68, 88)
A-Kürt Dili Lehçe, Dialekt, Şive, Ağız ve Aksanları.
a- Kürt Dili Şiveleri : Kürtçe 15 şiveye ayrılır.
1- Kurmancı:
a) Zakhü, Gezire-Cezire ve Zaho
b) Bahdinan-Botan
c) Amadia-Amed
2- Güran
3- Kalhur
4- Lur Zaza
b-Kürt Dili Ağızları
1- Anadolu Ağzı:
a)Kurmancı : Mardin, Hakkari, Van, Muş, Erzurum
b)Zaza-Dimli-Dersimce-Sobece: Tunceli, Elazığ.,Diyarbakır
2-Irak Ağzı:
a) Badinani
b) Sorani
3-İran Ağzı :
a) Sorani Ağzı :
b) Gorani-Gürani
B- Ortadoğu'da Egemenlik Kuran Güçler ve Bölge Halkları:
a- Tarihteki Kürt Devlet ve Toplulukları: (Kürt Tarihçilerinin İddiası)
- Namri -Naire(İ.Ö. 1130)
- Vanna-Manna - Med (Î.Ö. 728-546)
- Musasir - Guran
- Muharro - Keldani
- Subarru - Part
- Naharroyan - Kordi
- Mitanni - Ahemenid
- Harru - Kudraha
- Mada - Assirata
- Madahir - Mervaniler
- Hubiskiye - Hasneviyeler
- Kardaka (İ.Ö. 2 Bin)
- Millidas-Melitan
- Kaldi-Haldi (İ.Ö. 7 YY.)
- Kardu-Karduk-Karru (İ.Ö. 714-333)
- Guti
b) Ortadoğu’da Kurulan Devletler ve Egemenlikler:
- Urartu - Haldi
- Karadukh-Kardaka, guti - Asur
- Hitit-Hatti-Eti - Suzian
- Elam - Babil-Akad
- Sümer - Müşki
- Sami - İbrani
- Med - Pers
- Helen-Selevkit - Roma
- Bizans - Part
- Kalijip - Keldani
- Süryani - Makron-Mukri
- Kolklar - Ahamenid
- Sasani - Arap
- Selçuk1046-1194 - Moğol-1243-1308
- Osmanlı 1512-1915
c) Ortadoğu Halkları :
1- Arap (Bedevi, Urban, Fellah) 8- Mukri
2- Asuri 9- Maruni
3- Çerkez 10- Nesturi
4- Dürzi (Hermen, Horan) 11- Süryani
5- Ermeni 12- Türk: Türkmen, Yörük, Azeri...
6- Kürt 13- Yezidi
7- Keldani 14- Yahudi
d) Kürt Olduğu İleri Sürülen Devletlerle İlgili Açıklama:
1- Urartu(İ.Ö. 9.yy. 714): Ermeniler, Urartuların bir Ermeni devleti olduğunu ileri sürmektedir
2- Şeyhiler (869-899):Diyarbakır
3- Eyyubiler(1171-1250, 1348): Araplar, devletin kurucusu Selahattin Eyyubinin Irak-Tıkritili bir Arap olduğunu ileri sürüyor, İngiliz yazarlar ise Kürt olduğunu.
4- Mervaniler (990-1096):HarbuhtiAşireh,Diyarbakır,Silvan,
5- Nümeyriler(990-1086):Harran
C- Kürt Boylarının Yaşadıkları Yerler:
a) Anadolu Kürtleri:
1- Dicle, Fırat, Botan Kürtleri
2- Dersim K.
3- Haymana Kulu, Cihanbeyli:1700, 1925, 1938 de İskan
b) İran Kürtleri
1- Bahtiyari
2- Horasan
3- Luri, Luristan
4- Fars,Kirman Şah,İsfehan,Asadabat,Hemedan,Şiraz,Urumiye,Sena, Zohap.
Afgan Kürtleri
Herat ve Beluci
d) Irak Kürtleri
Barzan, Talaban, Yezidi: Süleymaniye
e) Suriye Kürtleri: Cezire
f) Kafkasya Kürtleri: Arran, Konkabar
D- Kürt Aşiretleri: Araştırmacı A. Jahai'ye göre (1860) Kürtler; 15 boy ve bunlar da 140 aşirete ayrılıyor. Kürt yazar Mesut Fani ve Araştırmacı A. Jaba'ye göre; Eski Kürt Aşiretleri (10. yy):
a- Anadolu Kürtleri
1- Assirata 15- Medencan
2- Baban 16- Macerdan
3- Bacana 17- Mestekan
4- Barizan-Bariznan 18- Midrasi
5- Bohti 19- Milan
6- Cevanye 20- Sarat-Şarat
7- Debabile 21- Şoran
8- Dimili 22- Şadencan
9- Guran 23- Şahacan
10-Helbaniye 24- Şuhacin
11-Halye 25- Yezidi
12-Lezbah 26- Zaza
13-Lur 27- Zeylan-Zeydan-Zilan
14-Mazdenkan
b- Güneydoğu Kürtleri:
1- Barzan 12- Jirki
2- Baban 13- Koçkiri
3- Babak 14- Lek
4- Bahtiyari 15- Milli (Arap asıllı olabilir)
5- Botan 16- Süphan-Siphan
6- Cirdi 17- Luri
7- Dimili 18- Şahacan
8- Guran 19- Şemdihan
9- Hakkari 20- Talaban
10- Haydaranlı 21- Yezidi
11- Hevrement
c- İran Kürtleri:
1- Azerkaniye 15- Memaliye
2- Azadduhitiye 16- Mışrıkiye
3- Brazduhtiye 17- Mubarekiye
4- Bendakiye 18- Sabahiye
5- Celiliye 19- Safariye
6- Bendatmehriye 20- Selmaniye
7- Estamberiye 21- Sairiye
8- Furatiye 22- Şehrakiye
9- İshakiye 23- Şehruaye
10- Kamaniye 24- Şeyariye
11- Kerman 25- Şahuniye
12- Kectiye 26- Şahakaniye
13- Küsreviye 27- Tehmadhuniye
14- Musalibiye 28- Zenciye
E- Kürt Aşiretleri
a) Anadolu Kürt Aşiretleri:
1- Alac 26- Milanlı
2- Adamanlı 27- Makuri
3- Artuşi 28- Mehmedan
4- Aka 29- Orvaril
5- Boli 30- Oramar
6- Bilas 31- Punianiş
7- Cihanbeyli 32- Peniyan
8- Celali 33- Piran
9- Ceravi 34- Pizder
10- Destiki 35- Ravanduz
11- Dujik 36- Rişvan
12- Gidi 37- Süphanlı
13- Gavdan 38- Şidan
14- Gürkenari 39- Şikaki
15- Giligoyan 40- Şavlı
16- Haydaranlı 41- Şamsıkı
17- Hasanlı 42- Şedanlı
18- Hakkari 43- Şekiya
19- Hacan 44- Şerifan
20- Herki 45- Takuri
21- Haylani 46- Tovi
22- Hosnov 47- Ziyaki
23- Jirki 48- Zirki
24- Kahuri 49- Zilanlı
25- Muhtan
b) Irak Kürt Aşiretleri :
1- Aşita 8- Mecerihan
2- Artuşi 9- Silivi
3- Barzan 10- Sincar Yezidileri
4- Brazi 11- Talaban
5- Bohtan-Botan 12- Urik
6-