BEŞİNCİ BÖLÜM
GÖÇEBELERİN YAYLADIĞI BAZI YAYLAK VE KIŞLAKLAR:
l- YAYLALAR: (BKZ: 12,101)
Yörükler ve diğer Göçebeler (Avşar, Türkmen....) Nisan-Eylül aylarında Toros yaylalarında yaylarlardı. Yaylaları dört grupta toplayabiliriz.
a) Batı Toros Yaylaları: Balıkesir, İzmir, Manisa, Aydın, Denizli, Uşak, Kütahya, Afyon ve Muğla yöresindeki dağların yaylaları.
- Balıkesir İvrindi’deki Toman yaylası.
- Ula İlçesi Akdağ yaylası.
- Kepsut Kazası Üçbaş ve Alaçam Yaylası-Alaşehir Çiçekdağı Yaylası.
- Denizli Beyağaç İlçesi; Topuklu, Alaçam, Yamaklı, Akdağ ve Gölgeli Dağı Yaylaları.
b) Orta Toros Yaylaları:
- Antalya Bey Dağları; Korkuteli Söbüce Yaylası.
- Burdur Yaylaları: Ağlasun, Bucak (Karacaören, Çamlık, Kargı-kısığı), Çamoluk, Gölhisar (Böğrüdelik, Yusufca), Tefenni (Eşelerdağı) Yeşilova (Salda), Tınaztepe Kemer (Boz, Bozdağ, Kirazlı, Akpınar) ve Altınyayla (Dirmil)
- Anamas Dağları Yaylaları: Çayır, Ketenlik, Sindel, Göçözü, Berçin, Cirit gediği yaylaları. Antalya, Isparta, Akşehir ve Beyşehir (Konya) arasındaki dağlarda "bulunmaktadır.
- Beyşehir, Seydişehir, Bozkır (Konya) yöresi yaylaları.
- Akşehir yöresi Sultandağı yaylaları.
- Ermenek (Karaman) Hadim, Taşkent (Konya) arasında bulunan Barcın, Deve Meydanı yaylaları.
- Sarıveliler (Karaman) ilçesinde;Yörük pazarı, Yunt yaylası.
- Gazi Paşa Yaylaları: Çataltaş, Çayıryakası, Topsekisi, Ekin Çalı, Günlercik, Mahı, Mırıklar.
- Anamur (İçel): Kırıkkuyu yaylağı. Kırahmetler.
- Ulukışla (Niğde) Pozantı (Adana), Tarsus, Çamlıyayla, Erdemli, Silifke, Mut (İçel) Ayrancı (Karaman), Ereğli, Halkapınar (Konya) arasındaki yaylalar: (Burası sanki yayla yöresi-bölgesidir.) Yüğlük Dağı, Bolgarbozoğlan, Karagöl, Eğriçayır, Perçemgediği, Sarıtaş gediği, Konca gediği, Yellibel, Yedigöl, Sandıcak,Tozlu, Tersakan, Söbüceova, Aktaş, Ulubel, Kırkpınar, Çakırcan, Akrep, Kızılgöl, Belpınar, Yepintîlik, KızıIkaya, Halilefendi Sarnıcı, Koyuncular, Goculu, Alahacılı, Suludere, Kozlu, Gerdekese, Tumlu, Uzunkuyu, Baldıran, Hacka, Haçpınar, Tol, Kozak, (Buradaki bazı dere adları: Güzle, Cadı, Cocak, Cehennem, Susanözü, Develiören, Kale kapızı. Birde bayır, iniş adı:kızıl yokuş).
c) Doğu Toroslar:
- Kayseri; Erciyes, Binboğa (Sarız) ve Beydağları (Tomarza),Yahyalı, Develi ve Zamantı Yaylaları: Tahrana, Dönberi...»
- Aladağ, Karaisalı, Pozantı (Adana), Çamardı (Niğde) ve Yahyalı (Kayseri) arasındaki Aladağlar üzerindeki yaylalar: Horzum, Namrun, Üçkapılı, Başyayla, Minastepe, Başpınar.
- Kahramanmaraş, Sivas (Gürün: Uzun yayla, Salyurt), Kayseri arasındaki yaylalar.
- Tufanbeyli (Adana) Beydağı yaylaları.
- Amanos Dağları Yaylaları: Adana, Gaziantep, Hatay.
a) Orta Anadolu Yaylaları: (Bozkır, ovalık yer yaylaları) Ankara, Konya (Cihanbeyli, Sarayönü, Karapınar, Ereğli) ve Aksaray arasındaki yaylalar. Ayrıca Aksaray ve Niğde arasındaki Hasan ve Melendiz Dağı Yaylaları, Karacadağ ve diğer yaylalarda genelde Türkmenler yaylamaktadır.
2- KIŞLAKLAR:
Yörükler ve diğer göçebeler Ekim-Nisan arası Hatay, Adana, İçel, Antalya, Muğla, Aydın, İzmir, Balıkesir sahil şeridinde kış mevsimini çadırlarda geçirirlerdi. Özellikle, Dörtyol, Osmaniye, Çukurova’da Seyhan ve Ceyhan nehirleri boyu, Seyhan "baraj gölü çevresi, Erdemli, Silifke, Mut'a doğru Göksu Vadisi, Anamur sahili, Antalya Manavgat, Aksu, Alanya, Serik, Antalya Merkez, Kemer, Kumluca, Fethiye, Köyceğiz, Ayvalık ve Edremit çevresi.
Bizim Sülalenin Kışlağı; Silifke'den Mut'a giderken Göksu vadisinde sol kolda bulunan "Döneli Musa Yurdu"idi.
Fermanlatahsilli yaylalar ise, Söbüceova, Sandıcak, Tozlu, Karagöl, Hacka.
1950-1960'lara kadar Batı Toroslarda Yaylaya çıkan Göçebe Yörük obaları ve Batı Toros Yaylaları:
A- Batı Toros Yaylaları:
1- Ali Efendi 14- Karaağaç
2- Anamas 15- Kapaklı
3- Bardat 16- Melik
4- Balkusan 17- Nodar
5- Baran 18- Oğuz
6- Dirmil 19- Söbüce
7- Eynif 20- Söbüçimen
8- Feslekan 21- Sultandağı
9- Girdev 22- Sülek
10- Gembos 23- Sanlı
11- Gazipaşa 24- Yeşilgöl
12- Karıngöl 25- Yedikaza
13- Kızılcadağ
B- Batı Toros Yaylalarında Yaylayan Yörük Obaları:
1- Adıgüzel 14- Kötekli
2- Bahşis 15- Keşefli
3- Bayır 16- Ötgünlü
4- Coşlu 17- Recepli
5- Çakal 18- Sarıkeçililer
6- Eskiyörük 19- Saraçlı
7- Hacıkaralı 20- Saçıkaralı
8- Hayta 21- Sülek
9- Honamlı 22- Tekeli
10-Karakoyunlu 23- Töngüşlü
11-Karaevli 24- Varsak
12-Karahacılı 25- Yeniyörük
13-Karatekeli
C- Batı Toros Yaylalarında Yaylayan Türkmen Oymakları:
l - Avsal 9- Kızılot
2- Boynuinceli 10- Kızılaliler
3- Çarıklar 11- Köselerli
4- Dimliler 12- Manav
5- Garkın-Karkın 13- Orhan
6- İkievli 14- Sarıhacılı
7- Kargı 15- Tekir
8- Karakeçili 16- Yuva
D- Teke Yöresi Yaylalarının Tahsis ve Kullanım Şekli:
a) Fethiye Yörükleri:
1- Çaldağı eteklerinde Gavurdöndü, Girder, Karanfilli, Kırkpınar, Kestanelik, Koru, Sakar, Seki, Taşdelen, Uzunca yaylalarında yaylarlar.
2- Babadağ üzerindeki Dokuzgöl.
3- Akdağ yaylaları.
4- Kızılcadağ yaylaları (Elmalı'da)
b) Kaş Köylerindeki Yörükler:
l - Akdağ
2- Susuz
3- Kızılcadağ
c) Finike ve Kumluca'da Kışlayanlar: Kızılcadağ'da.
d) Antalya Döşemealtında Kışlayanlar:
1- Korkuteli Söbüce
2- Burdur, Tefenni, Karamanlı yöresindeki Eşeler dağı.
e) Serik ve Manavgat'ta Kışlayanlar:
1- Anamas
2- Yalvaç-Akşehir yöresindeki Sultan dağlarında
3- Beyşehir, Seydişehir yaylalarında.
4- Yedikaza yaylası.
f) Alanya Yörükleri: Eşekkırıldığı, Gevre, Söbüçimen, Yenice pazar
g) Gazipaşa Yörükleri: Barçın, Feslekan, Yörük Pazarı
h) Anamur yörükleri.
1- Barçın, Feslekan
2- Mahram dağı Yaylaları
19. YY.'de göçebe ve Yarı Göçebe Hayvancılık Yapan Oba ve Oymaklar: (bkz: 27,68)
a) Binboğa Dağlarında Yaylayıp Çukurova'da-Yürükelinde Kışlayan Göçebeler:
1- Avşar 8- Karahacılı
2- Aydınlı 9- Karakoyunlu
3- Bozdoğanlı 10- Kürkçüler
4- Bozoklar 11- Reyhanlı
5- Cerit 12- Sarıkeçili
6- Honamlı 13- Tecirli
7- Horzum
b) Nurhak Dağlarında Yaylayanlar:
1- Barak 5- Karaman
2- Beydili 6- Köroğlu
3- Bozdoğanlı 7- Savcı
4- Cerit 8- Türkmen
c) Hasandağı ve Ahırdağında Yaylayanlar:
1- Başıbüyüklü 5- Karabacak
2- Hamzalar 6- Kestelli
3- Hayta 7- Süzenli
4- Îslameli 8- Tenzil-Tencili
d) Aladağ Konar Göçerleri:
1- Aydınlı 7- Karakayalı
2- Bozdoğanlı 8- Karakoyunlu
3- Bozok'lu-Bozulus 9- Karahacılı
4- Cerit 10- Karaevli
5- Horzum 11- Keşefli
6- Hotamlı (Hornamlı) 12- Sarıkeçili
e) Bolkar (Bolgar-Balkar) Dağı Oymak ve Obaları:
1- Bahşiş 9- Keşefli
2- Bolacalı 10- Keşli-Karakeşli
3- Boynuinceli 11- Koçaş
4- Helimli 12- Koraş
5- Honamlı 13- Koyuncu
6- Karakayalı 14- Köserelli (Kulfallı)
7- Karahacılı 15- Savran
8- Kaçar
f) Orta Torosların Değişik Yaylalarında Yaylayanlar:
1- Bahşiş 10- Keşli
2- Boyad 11- Koyuncu
3- Bekdik 12- Kumarlı-Komarlı
4- Buranlı-Boranlı 13- Menemenci
5- Boynuinceli 14- Sarıkeçili
6- Honamlı 15- Tecirli
7- Horzum 16- Yeniyörük
8- Kaçar (Harmandalı) 17- Yumutlu
9- Karahacılı
g) Aladağ ve Çukurova Yöresine Yerleşen Oymak ve Obalar:
1- Akçakoyunlu 11- Farsak
2- Avşar 12- Horzum
3- Aydınlı 13- Karahacılı
4- Bahşiş 14- Karakoyunlu
5- Bayar 15- Karalar
6- Berelli 16- Kuzugüdenli
7- Beydili 17- Reyhanlı
8- Bozdoğanlı 18- Sarıkeçili
9- Cerit 19- Tecirli
10- Elbeyli 20- Türkmen
YÖRÜKLERİN YAŞADIĞI İLÇE VE KÖYLERİMİZDEN ÖRNEKLER
AYRANCI (KARAMAN) İLÇESİ YÖRÜK KÖYLERİ:
Ayrancı’nın 22 köyü vardır.
a) Ayrancı merkezine bağlı 4 mahalleye Yörükler yerleşmiştir.
b) Buğdaylı (Horzum Yürüğü), Büyük Koraş, Çatkoy (Güzeller), Küçük Koraş, Melikli (Keşli), Yarık kuyu (Sarı Keçili Yörüğü) Yörük köyleridir.
EREĞLİ (KONYA) İLÇESİ YÖRÜK KÖYLERİ:
Ereğli’nin 36 köyü vardır .
a) Merkeze bağlı mahallelerde yörükler vardır.
b) Yellice (Basdırık), Taşağıl Köyü (Yabırlar Mahallesi), Bahçeli (Menemenci), Burhaniye ve Belceagaç Köyleri (yörükler var), Hacımemiş (yörükler var), Karaburun (çoğu Tat), Meliçek (çoğu Bolacalı), Acıpınar (Tenekeci ), Çimencik (Yörük var), Yazlık (Yörük var), Beyköy (Çakal, Cırıklı, kumarcı, Deliler, Hayta, Honamlı, Manav, Menemenci )
Ayrıca Konya'nın;
1- Sarayönü ilçesi Çeşmeli Sebil beldesi halkı Yörüktür.Ayrıca Göçmen ve Kürt te vardır.
2- Akşehir ilçe merkezi ve köylerinde Yörükler vardır.
3- Yunak ilçe merkezi ve köylerinde Yörükler vardır.
4- Çumra ilçe merkezi ve köylerinde Yörükler vardır (Sarıkeçili Yörükleri).
5- Konya merkez Tepe köyü Yürüktür.
6- Kadınhanı ilçe merkezi ve köylerinde Yörükler vardır.
BURDUR MERKEZ VE İLÇELERİNDEKİ YÖRÜK KÖYLERİ:
Burdur' un 10 ilçesi ve toplam 189 köyü bulunmaktadır, il merkezine bağlı iki belde, bir kasaba, elli köy ve otuzbeş mahalle vardır.
a) Merkez ilçe köylerinden Boğaziçi, Karaçal, Karapınar, Aziziye (Çamoluk Köyü halkı Sarıkeçili), Soğanlı, Erikli, Bereket, Kapaklı, Bayındır, Çallıca, Beşkavak köyleri Yörüktür. Ayrıca Akyaka, Hacılar, Kökez, Kartal Pınarı, Yassıgüme köyleri ve Kozluca beldesine de Yörükler yerleşmiştir. Burdur Merkez de bir yolun ismi Yörük Sokaktır .
b) Bucak ilçesi Yazıpınar (Kestel) köyü ve Keçili köyünün bir mahallesi Yörüktür. Ayrıca Bucak merkezinde Yörükler isimli bir mahelle vardır.
c) Tefenni ilçesine yerleşmiş az sayıda yörük vardır.
d) Yeşilova ilçesi Bayındır, Çardak, İğdir, Sazak ve Taşpınar köyleri yörüktür. Ayrıca Doğanbaba köyüne de Yörükler yerleşmiştir.
YÖRÜK BOY VE OBA ADI TAŞIYAN YERLEŞİM BİRİMLERİ (bkz: 99)
KÖY ADI İLİ İLÇESİ BUCAĞI BELDESİ:
Savranlı Adana Bahçe Merkez
Sarıkeçili “ Ceyhan “
Tekeli “ Kadirli “
Savran Adıyaman Gölbaşı “
Yörük Karacaören Afyon Bolvadin “
Yörük Mezarı “ Sincanlı “
Yörük atlı Ağrı Diyadin “
Eskiyürük Antalya Serik “
Savrandere Aydın - “
Tekeliler “ Karacasu “
Tekeli “ Koçarlı “
Yürükler “ Çine “
Yürük Keçidere Balıkesir Gönen “
Yürük Çepni Bilecik Bozöyük “
Dereyürük “ Osmaneli “
Darıyeri Yürükler Bolu Düzce Kaynaşlı
Yürükler “ “ Konuralp
Yeni Yürük Bursa İnegöl Merkez
Yürükler (Yörükler) Bursa İznik Merkez
Yürük Ali “ Mudanya “
Yürük Yenicesi “ Mudanya Zeytinbağı
Yürücekler (Yörücekler) “ Orhaneli Merkez
Yürekören (Yürükveren) Çankırı Ovacık Merkez
Yürüklü (Yörüklü) Çorum Sungurlu Merkez
Savran Denizli Çivril Merkez
Yörükoğlu “ Beyağaç “
Yörükçayır Eskişehir - “
Yürük Karacaören “ - “
Yürük kırka “ - “
Yürük yayla “ - “
Aşağı tırtar Isparta Yalvaç Kumdanlı
Yukarı tırtar Isparta Yalvaç Kumdanlı
Tırtar İçel - Arslanköy
Çukurkeşli “ - Merkez
Kayrakkeşli “ - Merkez
Belenkeşli İçel - Gözne
Günebahşiş İçel Anamur Merkez
Karabahşiş İçel Anamur Merkez
Tırtar İçel Erdemli Elvanlı
Arpaçbahşiş “ Erdemli Merkez
Karakeşli “ Erdemli Güzeloluk
Eski yürük (Eski Yörük) “ Aydıncık Merkez
Yeni yürük (Yeni Yörük) İçel Aydıncık Merkez
Yeni Yürükkaş “ “ “
Tekeli “ Mut “
Bahşiş “ Tarsus “
Keşli “ “ Gülek
Keşli “ Silifke Merkez
Tekeli İzmir - Cumaovası
Horzum “ Ödemiş Merkez
YÖRÜK BOY VE OBA ADI TAŞIYAN YERLEŞİM BİRİMLERİ (bkz: 99)
KÖY ADI İLİ İLÇESİ BUCAĞI BELDESİ:
Karateke İzmir Tire Merkez
Melikli Karaman Ayrancı “
Yörükbayırı Kırklareli - “
Yörükcamili Konya Çumra “
Mellicek “ Ereğli “
Karayürük “ Kadınhanı Kurthasanlı
Tekeliler Manisa - Merkez
Horzum Alayaka “ Alaşehir “
Horzum Embelli “ “ “
Horzum Keserler “ Alaşehir “
Horzum Sazdere “ “ “
Aydınlı Batman Gercüş “
Yörük Şırnak İdil “
Yörükoğlu Muğla - Merkez
Yörükyeri Adapazarı Akyazı Dokurcun
Karateke “ Akyazı “
Yörükler Samsun Bafra Merkez
Aydınlı Samsun Vezirköprü “
Özyörük “ “ “
Yörükçal “ “ “
Akyürük Sinop Boyabat “
Horzum “ Erfelek “
Türkeşlik Sivas İmranlı Merkez
Yörükler Tekirdağ Hayrabolu Dambaşlar
Kozyürük “ Malkara Şahin
Yörücek “ Malkara Şahin
Yürük “ Malkara Yürük
Horzum Ş.Urfa - Akziyaret
Soğanlıyürük Zonguldak Ereğli Merkez
Yaraşlıyürük Zonguldak Ereğli Merkez
Yürükköy Zonguldak Safranbolu Merkez
BAZI YÖRÜK OBALARININ İSKAN YERLERİ (bkz: 27, 65)
1700-1934 Yılları arasında göçebelikten alıkonularak zorunlu iskana tabi tutulan Bazı Yörük Obalarının yerleştirildikleri şehirler:
1- Aydınlı Yörüğü: Aydın, Antalya, Ezine, Alanya, Manavgat, Isparta, Muğla, K.Maraş, G.Antep, Hatay, Adana, Mersin.
2- Akyörük: Kastamonu, Taşköprü
3- Bahşiş: Anamur, İçel, Tarsus, Adana, Alanya.
4- Döneli: Aydın, Antalya, İçel, Silifke, Mut, Gülnar, Erdemli, Anamur, Tarsus, Bozkır, Ereğli (Konya), Karaman, Ermenek, K.Maraş, Bolu, Adana, Bilecik, Kilis ve Suriye.
5- Eskiyörük: Antalya, Alanya, Manavgat, Isparta, Yalvaç, Mersin, Anamur, Gülnar, Aydıncık, Aydın, Denizli, Muğla, Manisa, Adana, Beyşehir, Kıbrıs, Suriye.
6- Gökler: Ankara, Haymana, Adana, Tarsus, Ereğli (Konya)
7- Gurbetler: Antakya, Kütahya, Ereğli (Konya)
8- Horzum: Aydın, Kütahya, Manisa, Isparta, Yalvaç, Adana, İmamoğlu, Afyon, Dinar, Dazkırı, Denizli, Uşak, Antalya, Alanya, Muğla, Konya, Akşehir, Ereğli (Konya), İçel, Ayrancı (Karaman.)
9- Honamlı: Denizli, Aksaray (Kutluköy), Ereğli-(Konya), Isparta, Antalya, Yunak, Türkoğlu- K.Maraş
10- Karatekeli: Kütahya, Simav, Muğla, Antalya, Manavgat, Alanya, Aydın, İzmit, Manisa, Afyon, (Sincanlı-Çatkuyu), Adana, İçel, Tarsus, Adapazarı, Kocaeli.
11- Koca Yörükanı: Antalya, K.Maraş, İçel.
12- Melikli: Fethiye (Muğla), Isparta, Ayrancı(Karaman), Adana, Antalya, Alanya, Bursa, Tarsus, İçel, Aydın, Balkanlar, Suriye.
13- Melli (Melicek): G.Antep, Ereğli (Konya), Bucak (Burdur).
14- Menemenci: Adana, Karaisalı, İçel, Tarsus, Karaman, Niğde, İncesu (Kayseri), Ereğli (Konya).
15- Sarıkeçili: Antalya, Kaş, Aydın, Isparta, Eğirdir, Uluborlu, Yalvaç,